Sortimentstuinen en Botanische tuinen

Botanische Tuinen: 

Een belangrijke werkgever van de hoveniers door de eeuwen heen zijn de botanische tuinen

Onder de kop Wat is een Botanische Tuin heeft de website van de Botanische tuin in kerkrade een duidelijk verhaal geplaatst wat we u niet willen onthouden:

Wat is een Botanische Tuin? :

De eerste universitaire botanische tuin ter wereld kwam in 1543 tot stand in Pisa in Italië. In Nederland werd in 1587 de Hortus Botanicus te Leiden gesticht, ’dienende tot leeringe van aller de ghene, die in der medecijnen studeren’. Gedurende de periode van de Renaissance ontwikkelde zich de wetenschappelijke beoefening van de botanie (plantkunde) meer en meer en werd het aanwezige plantensortiment in de tuin voortdurend aangepast. In de 17e eeuw telde Nederland al vele tuinen, zowel ter dienste van het onderwijs als in het bezit van particulieren. Naarmate de betrekkingen met andere werelddelen werden geïntensiveerd naam ook het beschikbare sortiment en zaden in omvang toe. Dit leidde ertoe dat men zich in de daarop volgende eeuwen meer en meer op specifieke collecties ging toeleggen.

Een botanische tuin is dus een plantentuin, ingericht voor studie en/of proefnemingen aan planten.Voor de studie aan planten is een bepaald kennisniveau nodig. Allereerst de morfologie of vormleer, de kennis van de uitwendige vorm van de plant en plantendelen. Dan de anatomie, de kennis van de inwendige bouw van de plant. Er wordt ook enige kennis verwacht van de fysiologie, dat is de leer der levensverrichtingen, zoals ; de stofwisseling en de groei bij planten. Voldoende kennis van de voortplanting ,de erfelijkheids- en veredelingsleer is wenselijk, alsmede een goede kennis van de systematiek, dat is de indeling van de tegenwoordig levende alsmede de uitgestorven planten. Maar waar de meeste bezoekers voor naar een botanische tuin komen, is vooral een goede kennis van de nomenclatuur of de naamgeving van planten een eerste vereiste. Daarom worden naambordjes bij de planten zo hogelijk gewaardeerd door de bezoekers.

Botanische tuinen verzamelen zaden en publiceren die in een afgesproken vorm als Zadenlijst( Index Seminum) die naar botanische tuinen en –instellingen in het binnen– en buitenland verzonden wordt. Het verzamelen, drogen, het beheren, het drukken van de zadenlijst en het verzenden ervan en van de aangevraagde zaden kost veel tijd en dus geld maar vormt de noodzakelijke basis van alle mogelijke kwalitatieve collecties die op botanische tuinen te bewonderen zijn.

Een ander belangrijk aspect is de herkomst van planten. Is die niet bekend dan is de plant in zeker opzicht waardeloos voor het onderzoek aan planten. De plant is dan stateloos net zoals dat voor sommige mensen geldt heden ten dage. Alle planten zijn administratief voorzien van een invoeringsnummer waarin de feitelijke afkomst in

BOTANISCHE TUIN DELFT
HORTUS BOTANICUS AMSTERDAM
 

We onderscheiden:

1. Universitaire tuinen

2. Niet-universitaire botanische tuinen

3. Arboreta en pineta

4. Wetenschappelijke specifieke verzamelingen

5. Niet-wetenschappelijke specifieke verzamelingen

6. Heemparken en –tuinen

7. Kruidentuinen

Botanische tuinen bedreigd:

Studie richtingen verdwijnen of veranderen Wetenschappelijke funties nemen af.  Kosten van onderhoud en beheer nemen toe .Bezuinigingen in het onderwijs zijn aan de orde van de dag. De plek is belangrijk om te bouwen en nog meer argumenten worden aangevoerd om tuinen te sluiten of delen er van een andere bestemming te geven.

Voorbeelden hiervan zijn de VU in Amsterdam De Dreijen in Wageningen en het Von Gimborn Aboretum in Doorn Vele spannen zich in om deze botanische schatkamers van bedreigde en uitstervende plantensoorten te behouden.

Hieronder een lijstje van de belangrijkste  botanische tuinen van Nederland met hun website Nog niet volledig

Amsterdam HORTUS BOTANICUS

Delft BOTANISCHE TUIN

Haren : HORTUS HAREN

Kerkrade BOTANISCHE TUIN

Leiden HORTUS LEIDEN

Nijmegen   UNIVERSITEITSTUIN

Pieterburen  BOTANISCHE TUIN

Rotterdam BOT. TUIN KRALINGEN

Wageningen UNIVERSITEITSTUINEN

Utrecht en Doorn BOTANISCHE TUINEN

 

HORTUS LEIDEN
HORTUS LEIDEN
HORTUS HAREN
BOTANISCHE TUIN KERKRADE
HORTUS LEIDEN ENTREE
HORTUS AMSTERDAM
HORTUS LEIDEN
HORTUS AMSTERDAM

Bob Ursum  voorzitter van de Nederlandse Vereniging Botanische Tuinen(NVBT):

Van een Hortus die bedreigd is maak je een Kampioen

Lees zijn visie in.......

Tuin & Landschap nr 20 van 2009


ERANTHUS

Voor de geschiedenis van de hovenier/onderzoeker van de Hortus en de Botanische tuinen zijn we opzoek naar een schrijvers/onderzoekers die het verhaal van `hun tuin`op deze website willen plaatsen

Start en wedergeboorte van de Delftse hortus

Onder deze titel is in het blad Delf het cultuurhistorische magazine voor Delft  een artikel verschenen van de hand van Pieter van Mourik en Gerard van der Veen .

Dit artikel geeft een duidelijk historisch overzicht van de geschiedenis van deze hortus. De redactie van het blad Delf en de schrijvers gaven toestemming voor plaatsing op deze website.

In overleg met de schrijvers is een aanvulling op deze website in voorbereiding over de mensen die werken  op een botanische tuin en de Delftse hortus in het bijzonder.

Het blad Delf waaruit dit artikel (klik hieronder) is genomen is jaargang 12 nummer 1 (voorjaar 2010)

Een heel bijzonder nummer geheel aan het Groen in en om Delft gewijd met onder andere artikelen over De lustoorden rond de stad, Historische stadsparken. De hofjes ,Kalveren op de Nieuwe Plantage en de Geschiedenis van de Delftse hortus 

PERSONEEL HORTUS LEIDEN ROND 1900